العلامة المجلسي (مترجم :همدانى)
30
بحار الأنوار (ج67 و 68) (فارسى)
تفسير اين آيه را سؤال كرد فرمود به خدا قسم پيغمبر كوچكترين گناهى نداشت ولى خداوند ضامن شده كه گناهان گذشته و آيندهء شيعه على را ببخشد . و نيز عمر بن يزيد از آن حضرت روايت نموده كه فرمود پيامبر نه گناهى داشت و نه هرگز تصميم بگناهى گرفت ولى خداوند گناهان شيعه را به حضرت تحميل و بعدا « همه را بخشيد باحترام حضرتش . 2 - آنچه كه مرحوم سيد مرتضى گفته است كه لفظ ذنب چون مصدر است هم بفاعل اضافه مىشود و هم بمفعول ( گناهى كه تو انجام دادهاى كه اضافه بفاعل است : گناهى كه ديگران نسبت به تو انجام دادهاند كه اضافه بمفعول مىشود ) و اينجا از قبيل اضافهء بمفعول است و منظور يعنى آن گناهانى كه مردم مكه در حق تو مرتكب شدهاند كه تو را از دخول مكه و ورود به مسجد الحرام ممانعت ميكردند چون تو را مقصر و مجرم ميدانستند و منظور از مغفرت و بخشش بنا بر اين درهم شكستن تصميمات مشركين در بارهء تو است كه خداوند توانا در اثر اين فتح بزرگ و قدرتى كه به تو عنايت فرموده است مشركين را از آن تصميمات منصرف نموده و تو به زودى داخل مكه خواهى شد و آنان همه تسليم تو ميشوند و هيچ گونه جرم و جنايتى نسبت به تو انجام نميدهند و از اين جهت است كه مغفرت غايت و نتيجهء فتح مكه شده است . و اگر منظور و مقصود از گناه گناه خود پيغمبر باشد جملهء إِنَّا فَتَحْنا لَكَ فَتْحاً « مُبِيناً » معناى معقول و مناسبى ندارد چون بخشش گناه با فتح مكه ارتباطى ندارد بخشش گناه با نماز با عبادت با توبه و استغفار تناسب دارد ولى با داشتن قدرت نظامى و پيروزى چه تناسبى دارد ؟ و اما جملهء ما تقدم و ما تأخر مانعى ندارد كه منظور آن جنايات قديمى و تصميمات تازه و اخيرى كه نسبت به حضرت و امتش داشتند باشد . 3 - معناى آيه فرضى است يعنى اگر فرضا « گناه قديم و يا گناه جديدى داشته باشى خداوند مىبخشد تو را اى پيامبر . 4 - منظور از ذنب و گناه ترك مستحبات است و اين تعبير در چنين موردى خوب است چون مسلم و قطعى است كه حضرت دستورات واجب را مخالفت نميكند و واجبات را ترك نمىنمايد و از لحاظ شخصيت عظيم معنوى كه حضرت دارد مانعى ندارد عملى را كه اگر ديگران انجام دهند گناهى محسوب نميشود ولى همان عمل و همان ترك مستحب را اگر حضرت مرتكب شود گناه گفته شود پس مقصود از گناه همان ترك اولى و انجام ندادن امور مستحبى است . 5 - اساسا « بحث گناه در ميان نيست و اين تعبير بعنوان تعظيم و تمجيد است و فقط جنبهء خطاب و گفتار محبتآميز گفته شده كما اينكه در آيهء شريفهء عَفَا اللَّهُ عَنْكَ توبه 43